Hittegolf: Analyse van de effecten op de economie

Hittegolven zijn niet langer tijdelijke zomerafwijkingen. Ze zijn inmiddels uitgegroeid tot een structurele economische risicofactor, die op alle geografische niveaus wordt gedocumenteerd. Een studie, gepubliceerd in juli 2023, schatte de kosten van hittegolven reeds op 0,6 procentpunt van het mondiale bbp. Sindsdien zijn de gegevens toegenomen en zijn de prognoses somberder geworden. Ons onderzoeksbureau maakt vandaag de balans op aan de hand van de meest recente gegevens.

Neem contact op met onderzoeksbureau IntoTheMinds

Een klimaatfenomeen waarvan de intensiteit versnelt

Het afgelopen decennium omvat de elf warmste jaren die ooit zijn geregistreerd. De voorbije jaren benaderde de mondiale temperatuurafwijking de grens van +1,5°C ten opzichte van het pre-industriële niveau (1850-1900), volgens de Wereld Meteorologische Organisatie. Daarmee komt zij gevaarlijk dicht bij de maximale drempel die werd vastgelegd in het Akkoord van Parijs.

De frequentie van extreme weersomstandigheden volgt dezelfde trend. In de Verenigde Staten is het aantal hittegolven per jaar gestegen van ongeveer 2 in de jaren zestig tot meer dan 6 in de jaren 2020. Wereldwijd komen hittegolven nu drie keer vaker voor dan 60 jaar geleden, en meer dan 1,2 miljard werknemers worden blootgesteld aan ernstige gezondheidsrisico’s (gegevens uit 2025).

7 statistieken over de gevolgen van hittegolven voor de economische groei

• -0,6 procentpunt bbp: kostprijs van hittegolven in de Verenigde Staten, Europa en Azië (2023 en 2025).
• -40%: vermindering van het vermogen om fysiek werk uit te voeren bij 32°C.
• -0,9 procentpunt bbp: geschat verlies voor Griekenland na 35 dagen met temperaturen boven 32°C.
• -2,2%: verwachte vermindering van de wereldwijde arbeidsuren als gevolg van hittestress tegen 2030 (ILO), wat overeenkomt met 80 miljoen voltijdse banen.
• 470 miljard uur: potentiële arbeidsuren die wereldwijd verloren gingen door hitte in 2021.
• -12%: daling van de mondiale welvaart op lange termijn bij een temperatuurstijging van 1°C (Bilal en Känzig, 2024).
• 100 miljard dollar: jaarlijkse verliezen veroorzaakt door extreme hitte in de Verenigde Staten (gegevens uit 2024).

Hittegolven en dalende productiviteit

Het verlies aan arbeidsproductiviteit is het best gedocumenteerde mechanisme. De drempels zijn duidelijk: volgens de ILO daalt de prestatie van een werknemer met 50% zodra de temperatuur boven 33°C uitkomt. In de bouwsector daalt de productiviteit met 30 tot 40% vanaf 30°C en nadert zij een verlies van 100% bij 40°C. Een studie over ergonomie en werkomgeving van een Britse universiteit toont aan dat de productiviteit bij 35°C gemiddeld met 35% afneemt en dat de daling bij 40°C oploopt tot 76%.

Deze effecten houden ook op langere termijn aan. Een analyse gepubliceerd in 2024 (Costa et al.) toont aan dat één extra hittegolf van minstens vijf dagen leidt tot een daling van 0,2% van de jaarlijkse arbeidsproductiviteit, met effecten die tot twee jaar kunnen aanhouden. Daarnaast verhogen bedrijven hun investeringen in aanpassingsmaatregelen (met name airconditioning) ten koste van productievere investeringen, wat de macro-economische impact verder versterkt.

Analyse per land: sterk uiteenlopende gevolgen

De geografische blootstelling en het niveau van voorbereiding bepalen grotendeels de omvang van de verliezen. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de beschikbare gegevens voor de belangrijkste Europese landen.

We hebben de gegevens ook gevisualiseerd in een grafiek (hieronder), die je eventueel mag hergebruiken (zie de hergebruikvoorwaarden onder elke afbeelding).

Op Europees niveau komt een structurele vaststelling naar voren: ongeveer 19% van de Europese huishoudens heeft airconditioning (mei 2026), tegenover 90% in de Verenigde Staten. Europese gebouwen zijn vaak ontworpen om warmte vast te houden in plaats van deze af te voeren, wat de blootstelling van zowel werknemers als huishoudens mechanisch verhoogt.

De Franse case: hoge economische weersgevoeligheid

In Frankrijk wordt 70% van de economie als weersgevoelig beschouwd (gegevens uit 2012). De hittegolf van 2003 blijft de referentie: de negatieve impact werd geschat op €15–30 miljard, met landbouwverliezen van:

• 22% voor granen
• 30% voor maïs
• 9% voor wijnbouw

De zomer van 2025 vertoonde een ander profiel: de Franse groei bleef sterk in Q2 (+0,3%), en het nationale statistiekbureau concludeerde dat er geen significant kortetermijneffect was van de twee hittegolven (19 juni–4 juli en 8–18 augustus).

Dit kortetermijnresultaat mag de middellangetermijneffecten niet verbergen. Het elektriciteitsverbruik steeg met +7,1% tijdens de eerste hittegolf, en de nationale productie daalde met 1,4%. Op regelgevend vlak trad op 1 juli 2025 een besluit in werking met strengere verplichtingen (water, aangepaste werktijden), met boetes tot €10.000 per werknemer.

Duitsland: van ontkenning naar kwantificering

De evolutie van het Duitse discours illustreert de bredere verschuiving in economisch begrip. In 2006 en 2015 werden macro-economische effecten van hitte door lokale economische instituten als verwaarloosbaar beschouwd. Recente analyses ramen de mogelijke verliezen voor de Duitse economie op meer dan €100 miljard tegen 2030, waarbij extreme hitte wordt omschreven als een “structurele economische schok”. De productiviteit daalt met ongeveer 3% per extra graad boven 30°C, en het bbp-verlies kan oplopen tot 3% over vier jaar.

De meest blootgestelde sectoren

• Landbouw: verliezen zijn vaak onomkeerbaar door natuurlijke cycli. In Frankrijk vertegenwoordigen AOP-bergkazen 250.000 ton per jaar en €2,4 miljard omzet, een sector die direct wordt bedreigd door hittestress bij vee. Melkproductie kan tot 10% dalen tijdens hitteperiodes.
• Energie: de vraag stijgt (airconditioning) terwijl de productie daalt. Het rendement van kerncentrales daalt met 0,12 tot 0,17 punt per graad opwarming van het koelwater. In Frankrijk ging aan het begin van de zomer 2025 al 93 GWh verloren.
• Bouw en logistiek: in Italië werd in juli 2025 een nationale overeenkomst gesloten die een verplichte pauze tussen 12:30 en 16:00 invoerde in deze sectoren, met een regeling voor tijdelijke werkloosheid van circa €30 miljoen voor de zomer van 2025.
• Verzekeringen: droogte is verantwoordelijk voor 52% van de klimaatschadeclaims in Frankrijk over tien jaar. De verzekerde schade overschreed €1 miljard in 2025, tegenover €3,5 miljard in 2022.

Markten die profiteren van hitte?

Hittegolven herschikken consumptiepatronen evenveel als ze ze vernietigen. Dit zien we vooral wanneer we de FMCG-markt bestuderen. In Frankrijk stegen de ijsverkopen in de zomer van 2025 sterk ten opzichte van het voorgaande jaar, goed voor enkele honderden miljoenen euro extra omzet.

Een ander voorbeeld is de vraag naar koelapparatuur. Tijdens hittepieken stegen de verkopen van airconditioners en ventilatoren in sommige winkelketens met vijf tot zelfs tien keer binnen enkele weken.

Boven 25°C leidt elke extra graad tot een stijging van 5–7% in het bierverkoopvolume en indirect in gerelateerde segmenten zoals No/Low-dranken. Waterverkoop kan verdubbelen binnen twee dagen hittegolf en met 30–40% stijgen over meerdere dagen. Deze winsten blijven echter gedeeltelijk: in 2015 daalde de verkoop van diepvriesmaaltijden in Frankrijk met 22% en chocolade met 16%.

Richting economische uitsluitingszones

Naast conjuncturele effecten roept de toename van hittegolven de vraag op naar de toekomst van bepaalde gebieden. In Europa wordt geschat dat er jaarlijks 0,61 extra hittegolfdag bijkomt. Sommige regio’s in Griekenland, Italië en Spanje kunnen hun economische aantrekkelijkheid verliezen door twee gecombineerde factoren:

• Concurrentievermogen: langdurige productiviteitsdalingen dwingen bedrijven zich te verplaatsen naar klimaatsgunstigere regio’s.
• Juridisch en verzekeringsrisico: verzekeraars trekken zich al terug uit gebieden met hoge blootstelling aan brand en droogte. Zonder dekking kunnen bedrijven hun activiteiten niet voortzetten.

De academische studie gepubliceerd in september 2025 door Usman et al. raamde de macro-economische kosten voor de Europese Unie op tot €126 miljard tegen 2029. Op lange termijn riskeren hele geografische zones economische woestijnen te worden, en niet alle staten zullen over de financiële middelen beschikken om dit te compenseren.

FAQ: de vragen die u zich stelt

Wat is de economische kost van een hittegolf op wereldschaal?

Een studie gepubliceerd in juli 2023 schatte de impact van hittegolven op 0,6 procentpunt van het wereldwijde bbp, een inschatting die werd bevestigd voor de zomer van 2025. Tegen 2030 schat de ILO dat een daling van 2,2% van de gewerkte uren wereldwijd zou neerkomen op een kost van 2.400 miljard dollar, wat overeenkomt met 80 miljoen voltijdse banen. Om de blootstelling van uw sector aan deze risico’s te analyseren, biedt IntoTheMinds aangepaste B2B-marktonderzoeken.

Hoe beïnvloedt een hittegolf de productiviteit van werknemers?

De daling van de productiviteit begint al bij 24–25°C volgens de ILO. Bij 32°C daalt de capaciteit om fysiek werk uit te voeren met 40%. Boven 33°C zakt de prestatie met 50%, en bij 40°C bereikt de daling 76% volgens een Britse universiteit gespecialiseerd in ergonomie en milieu. Een extra hittegolf van minstens vijf dagen leidt tot een productiviteitsverlies van 0,2% per jaar, met effecten die tot twee jaar kunnen aanhouden (Costa et al. 2024).

Welke economische sectoren worden het zwaarst getroffen door extreme hitte?

Landbouw, bouw, logistiek en energie zijn de meest blootgestelde sectoren. In Frankrijk zijn verliezen in landbouw en energie al vanaf de eerste dagen van een hittegolf meetbaar. In Italië moesten 3 miljoen werknemers in bouw en logistiek hun activiteit stopzetten tijdens de zomer van 2025. De door IntoTheMinds uitgevoerde B2C-marktonderzoeken maken het mogelijk om consumentengedrag tijdens hittegolven te analyseren.

Welke Europese landen zijn economisch het meest kwetsbaar voor hittegolven?

Spanje, Italië en Griekenland behoren tot de meest blootgestelde landen. Voor de zomer van 2025 werd een bbp-verlies tot 1,4 procentpunt in Spanje en 1,2% in Italië verwacht. Duitsland, lange tijd als weinig kwetsbaar beschouwd, heeft zijn inschatting herzien: een studie van mei 2026 raamt mogelijke economische verliezen op 112,5 miljard euro tegen 2030. Op EU-niveau kunnen de macro-economische kosten oplopen tot 126 miljard euro tegen 2029 (Usman et al. 2025).

Hoe kunnen bedrijven hun blootstelling aan hittegolfrisico meten?

De beoordeling van blootstelling vereist een nauwkeurige sectorale en geografische analyse: identificatie van weergevoelige activiteiten, mapping van blootgestelde leveranciers en inschatting van productiviteitsverliezen op basis van temperatuurdrempels. IntoTheMinds ondersteunt bedrijven in deze aanpak via B2B-marktonderzoeken en klanttevredenheidsonderzoeken, waarmee de impact van klimaatomstandigheden op aankoopgedrag kan worden geëvalueerd.

Kan hitte ook positieve effecten hebben op bepaalde markten?

Ja, sommige sectoren profiteren rechtstreeks van hittegolven. In Frankrijk bereikte de verkoop van ijs 263,7 miljoen stuks tussen januari en half juli 2025, tegenover 209,1 miljoen in dezelfde periode in 2024. De verkoop van airconditioners steeg met +516% en ventilatoren met +939% in mei 2026. Dranken, zonneproducten en outdoor-uitrusting vertonen eveneens sterke stijgingen, maar deze winsten compenseren de totale economische verliezen niet.