Dit exclusieve marktonderzoek van IntoTheMinds onthult de afhankelijkheid van werknemers van generatieve AI. Zoals u kunt zien, leidt deze afhankelijkheid tot reacties die de bedrijfsvoering kunnen beïnvloeden en waarmee HR-managers rekening moeten houden.
Gebruiken uw werknemers dagelijks kunstmatige intelligentie? Dan zou een verbod u duur te staan komen. Onze enquête uitgevoerd in Frankrijk bij 500 werkenden die generatieve AI op het werk gebruiken (andere resultaten zijn hier beschikbaar), toont aan dat 80% van hen hun taken sneller uitvoert dankzij de tool. Desondanks besteedt 61,4% deze bespaarde tijd soms aan persoonlijke activiteiten. En onder degenen die het meerdere keren per dag gebruiken, zou 49,1% naar een andere baan zoeken als hun bedrijf AI zou verbieden. Deze cijfers geven een eerste indicatie van AI-afhankelijkheid op het werk. Er wordt meestal over gesproken in termen van vaardigheidsverlies of risico’s voor de mentale gezondheid; onze studie benadert het vanuit een andere hoek – die van gehechtheid aan de tool en de kosten van het afschaffen ervan. Ons marktonderzoeksbureau heeft met zijn ervaring in human resources en innovatie deze antwoorden in detail geanalyseerd om u een duidelijke interpretatie te bieden.
Neem contact op met het instituut IntoTheMinds
Het belangrijkste om te onthouden
- In Frankrijk (2026) gebruikt 52,2% van de gebruikers dagelijks AI en vindt 67,6% dat het een beter resultaat oplevert dan ze zelf zouden behalen.
- 34% van de gebruikers zou naar een andere baan zoeken als hun bedrijf AI zou verbieden. Dit percentage stijgt naar 49,1% onder degenen die het meerdere keren per dag gebruiken.
- De meest invloedrijke factor is het gevoel dat AI beter presteert dan jezelf: 59,3% van de werknemers die daar volledig van overtuigd zijn, zou naar een andere baan zoeken, vergeleken met 7,4% van degenen die dat niet denken.
- 30% van de gebruikers combineert dagelijks gebruik, het gevoel dat AI het beter doet dan zijzelf, en de voor zichzelf gehouden bespaarde tijd. Zij alleen vertegenwoordigen 57,6% van de vertrekbereide werknemers.
- Charterovereenkomsten, trainingen en officiële tools veranderen niets aan de manier waarop bespaarde tijd wordt gebruikt. Een verbod verergert het: 90,7% van de betrokken werknemers houdt een deel ervan voor zichzelf, vergeleken met 64,5% elders.
AI-afhankelijkheid: 3 duidelijke signalen
Kunstmatige intelligentie doet snel haar intrede in de beroepspraktijk: schrijven, samenvatten van documenten, data-analyse, beslissingsondersteuning. Wat een hulpmiddel was, kan dan een kruk worden. We hebben een enquête uitgevoerd onder AI-gebruikers op het werk, die 3 signalen belicht die helpen deze gehechtheid te herkennen nog voordat er gesproken wordt over verlooprisico’s.
- Frequentie: 52,2% van de gebruikers gebruikt dagelijks minstens één AI-tool en 21,2% meerdere keren per dag.
- Waargenomen superieuriteit: 67,6% gelooft dat AI een beter resultaat oplevert dan wat ze zelf in hetzelfde tijdsbestek zouden hebben geproduceerd, waaronder 23,6% die het er volledig mee eens is. Dit gevoel wordt gedeeld door alle generaties, tussen 63% en 71% afhankelijk van de leeftijd.
- Voor zichzelf gehouden tijd: 61,4% van de respondenten gebruikt de dankzij AI bespaarde tijd soms voor pauzes, persoonlijke boodschappen of sociale media.
Afzonderlijk bekeken is geen van deze signalen alarmerend. Het is de opstapeling ervan die het gebruik doet omslaan in afhankelijkheid, zoals we zullen zien.
49,1% van de werknemers die AI meerdere keren per dag gebruiken, zou naar een andere baan zoeken als het verboden zou worden.
Tot 49% van de werknemers bereid om te vertrekken bij een AI-verbod
Dit cijfer is de meest opvallende bevinding van onze studie, maar het moet nauwkeurig worden gelezen. Het geldt niet voor alle werknemers: het betreft de meest intensieve gebruikers, namelijk de meest geavanceerde leden van uw teams.
Hoe meer AI wordt gebruikt, hoe minder men accepteert dat het wordt verboden
Over alle ondervraagde gebruikers heen zou 34% naar een andere baan zoeken als hun bedrijf AI zou verbieden, waaronder 11,8% zonder aarzeling. Maar dit percentage stijgt bij elke stap in gebruiksfrequentie. De onderstaande tabel leest regel per regel: voor elke gebruiksfrequentie geeft ze het aandeel werknemers aan dat de bespaarde tijd soms voor zichzelf houdt, en het aandeel van hen dat naar een andere baan zou zoeken in geval van een verbod.
| Hoe vaak de werknemer AI gebruikt | Houdt bespaarde tijd soms voor zichzelf | Zou naar een andere baan zoeken bij een AI-verbod |
|---|---|---|
| Minder dan eens per week | 34,7% | 10,2% |
| 1 tot 2 keer per week | 46,7% | 20% |
| 3 tot 5 keer per week | 62,5% | 35,7% |
| Elke dag | 65,8% | 36,8% |
| Meerdere keren per dag | 77,4% | 49,1% |
Onder de meervoudig dagelijkse gebruikers zou zelfs 26,4% zonder de minste aarzeling naar een andere baan zoeken. Dit effect is geen kwestie van leeftijd: het komt voor bij jongere werknemers evenzeer als bij oudere collega’s. Onder de jongeren onder de 35 jaar zou 45,4% van de dagelijkse AI-gebruikers een vertrek overwegen, vergeleken met 29,6% van de minder frequente gebruikers. Onder 35-plussers liggen deze percentages op 38,7% en 23,4%. De gebruiksintensiteit is wat telt, niet de generatie.
Een verbod wordt in principe geaccepteerd, maar niet in de praktijk
49,2% van de gebruikers geeft aan dat ze zouden accepteren om te werken voor een bedrijf dat AI strikt verbiedt. Toch zegt 24,4% zowel dat ze het zouden accepteren als dat ze naar een andere baan zouden zoeken als hun eigen werkgever het zou verbieden. Deze tegenstrijdigheid bereikt 35,8% onder meervoudig dagelijkse gebruikers. Hierin schuilt de hele paradox: het naleven van regels vervaagt wanneer men geconfronteerd wordt met gewoonte.
Volledige weigering is een ander fenomeen. 26,8% van de gebruikers wijst het idee expliciet af om te werken voor een bedrijf dat AI verbiedt. Deze weigering neemt toe met het aantal taken dat aan AI wordt toevertrouwd: 17,1% onder degenen die één of twee taken delegeren, 36,6% onder degenen die er vijf of meer delegeren. Deze werknemers weigeren het verbod uit oogpunt van efficiëntie, wat niet noodzakelijk betekent dat ze zouden vertrekken.
Tijd bespaard door AI komt niet ten goede aan het bedrijf
De titel is een beetje provocerend, en dat geef ik toe 😉. Wat ik ermee bedoel is dat AI haar productiviteitsbelofte inlost. Het probleem is dat het voordeel niet altijd naar de werkgever gaat. En deze vaststelling werpt een licht op het mechanisme van afhankelijkheid.
In onze studie geeft 80% van de gebruikers aan dat ze hun taken sneller uitvoeren. Dit cijfer is opmerkelijk stabiel over de leeftijdsgroepen heen, tussen 79% en 82%. Desondanks besteedt 68% van degenen die tijd besparen een deel daarvan aan hun privéleven. Slechts 16% van alle gebruikers bespaart tijd en meldt deze niet voor zichzelf te gebruiken. De antwoorden variëren per profiel:
- onder degenen die tijd besparen, meldt 10% van de 18- tot 24-jarigen deze niet voor zichzelf te gebruiken, vergeleken met 32,9% van de 55- tot 65-jarigen. Oudere generaties beschouwen deze tijd meer als eigendom van de werkgever;
- mannen gebruiken vaker dan vrouwen een deel van deze tijd voor zichzelf (66,4% tegenover 56,4%).
Een verduidelijking is nodig: de vraag meet of werknemers deze tijd wel eens voor zichzelf gebruiken, niet het exacte percentage bespaarde tijd dat wordt afgewend. Een deel van deze winst kan opnieuw in het werk worden geïnvesteerd. Maar een meerderheid van de werknemers beschouwt de door AI vrijgekomen tijd niet automatisch als eigendom van de werkgever.
Wanneer AI het beter doet dan jezelf, wil men niet meer zonder
Van alle onderzochte factoren heeft de perceptie van de tool de sterkste invloed op de intentie om te vertrekken. Dit is wat de gegevens tonen.
Terugkeren naar werken zonder AI: een stap terug
De onderstaande tabel classificeert werknemers op basis van hun antwoord op de stelling “De resultaten van AI zijn beter dan wat ik zelf zou hebben geproduceerd.” Voor elke groep geeft ze het aandeel aan van hen die naar een andere baan zouden zoeken bij een verbod.
| “De resultaten van AI zijn beter dan de mijne” | Zou naar een andere baan zoeken bij een AI-verbod |
|---|---|
| Niet mee eens of geen mening | 7,4% |
| Eerder mee eens | 40% |
| Volledig mee eens | 59,3% |
Wanneer mensen het gevoel hebben dat een machine betere resultaten oplevert dan zijzelf, voelt een stap terug als onaanvaardbaar. Toch verdient dit oordeel twijfel: AI-antwoorden lijken overtuigend, maar kunnen onnauwkeurig, verouderd of uit hun context zijn. De perceptie dat AI het beter doet, kan dus deels rusten op een illusie van competentie, en daar schuilt het echte risico.
Meer delegeren verhoogt het verlooprisico niet
Men zou kunnen denken dat hoe meer taken een werknemer aan AI delegeert, hoe meer gehecht hij raakt. Dat is niet het geval. De intentie om te vertrekken is vergelijkbaar onder degenen die één of twee taken delegeren (37,7%) en degenen die er vijf of meer delegeren (35%). Degenen die e-mails en rapporten aan AI delegeren, overwegen zelfs minder vaak te vertrekken (28% tegenover 40,7%). Gehechtheid spruit niet voort uit de omvang van de delegatie, maar uit de gebruiksfrequentie en het gevoel dat AI beter presteert dan jezelf.
De harde kern: dagelijks gebruik, waargenomen superieuriteit en gehouden tijd
Deze fenomenen versterken elkaar. Werknemers die een deel van de bespaarde tijd voor zichzelf houden, overwegen in geval van een verbod voor 48,2% te vertrekken, vergeleken met 11,4% van de anderen. Vanuit een andere hoek bekeken behoort 87,1% van de vertrekbereide werknemers tot deze groep.
De onderstaande tabel combineert de twee meest doorslaggevende criteria: het gevoel dat AI beter presteert dan jezelf en het persoonlijke gebruik van de bespaarde tijd.
| Werknemersprofiel | Aandeel van de gebruikers | Zou naar een andere baan zoeken bij een AI-verbod |
|---|---|---|
| Vindt AI beter dan zichzelf en houdt een deel van de bespaarde tijd voor zichzelf | 49% | 58,8% |
| Vindt AI beter dan zichzelf maar houdt bespaarde tijd niet voor zichzelf | 18,6% | 15,1% |
| Vindt AI niet beter dan zichzelf | 32,4% | 7,4% |
Als we daar dagelijks gebruik aan toevoegen, ontstaat er een harde kern: 30% van de gebruikers combineert de drie hierboven beschreven signalen. 65,3% van hen zou naar een andere baan zoeken bij een verbod, vergeleken met 20,6% van de andere gebruikers. Zij alleen zijn goed voor 57,6% van de vertrekbereide werknemers. Deze kern treft 40% van de 25- tot 34-jarigen, vergeleken met 20% van de 55- tot 65-jarigen. Gecontroleerd voor profiel heeft leeftijd echter geen zelfstandig effect: jongere werknemers overwegen vaker te vertrekken omdat ze deze drie signalen vaker combineren, niet omdat ze jong zijn.
Een harde kern die geconcentreerd is in specifieke functies
Deze harde kern vertegenwoordigt 41,4% van het leidinggevend personeel, 38,9% van de inkoopprofessionals en 35,8% van de verkopers, vergeleken met 12,1% van het administratief personeel. Beroepen met de hoogste autonomie over hun planning zijn ook het meest gehecht aan de tool.
In bedrijven die bepaalde tools verbieden, houdt 90,7% van de werknemers die tijd besparen een deel ervan voor zichzelf.
Het verbieden van AI stimuleert ondergronds gebruik en drijft werknemers weg
Gezien deze risico’s lijkt een verbod een eenvoudige reactie. De cijfers tonen aan dat het het tegenovergestelde effect sorteert.
Ondergronds gebruik drijft de voor zichzelf gehouden tijd op
In bedrijven die bepaalde tools verbieden, houdt 90,7% van de werknemers die tijd besparen een deel ervan voor zichzelf, vergeleken met 64,5% elders. De logica is eenvoudig: winst die wordt behaald door een regel te omzeilen, kan niet openlijk worden getoond, en winst die niemand ziet, hoeft niet te worden teruggegeven. De angst om betrapt te worden werkt op dezelfde manier: 78,9% van de werknemers die vrezen dat collega’s hun AI-gebruik opmerken, houdt deze tijd voor zichzelf, vergeleken met 47,9% van de anderen. Dit punt sluit aan bij onze analyse van Shadow AI en ondergronds gebruik: geheimhouding verhindert elk toezicht.
AI-beleid weegt zwaar op de keuze van de werkgever
58,2% van de gebruikers geeft aan dat het AI-beleid van een bedrijf hun beslissing om een baanaanbod te accepteren zou beïnvloeden, wat stijgt naar 72,6% onder degenen die een deel van de bespaarde tijd voor zichzelf houden. Een verbod leidt er niet alleen toe dat personeel vertrekt, het weerhoudt kandidaten er ook van om te solliciteren. Op de arbeidsmarkt wordt AI een wervingsargument.
Voor HR-managers is dit een nieuwe variabele om rekening mee te houden. Uiteindelijk wordt het bijna voordelig om het AI-beleid van het bedrijf in vacatures te vermelden.
Afhankelijkheid en vaardigheidsverlies: wat de studie niet zegt
Onze enquête is een momentopname. Ze stelt ons niet in staat om te observeren of werknemers minder moeite doen dan voorheen of dat ze vaardigheden verliezen. Toch is dit een van de meest voorkomende zorgen over AI-afhankelijkheid op het werk: dat men door voortdurend te delegeren uiteindelijk het vermogen verliest om taken zelf uit te voeren. Wat onze gegevens tonen is een sterke gehechtheid aan de tool bij een aanzienlijk deel van de gebruikers, en een duidelijke terughoudendheid om een stap terug te doen. Het meten van de evolutie van vaardigheden zou vereisen dat dezelfde werknemers in de loop van de tijd worden gevolgd.
Human resources MOET werknemers begeleiden bij het gebruik van de dankzij AI bespaarde tijd.
AI-afhankelijkheid beperken zonder de tool van werknemers af te nemen
Hier zijn de 3 hefbomen die we aanbevelen, gebaseerd op de kloof tussen bedrijfsmaatregelen en het werkelijke gebruik.
1. Maak van bespaarde tijd een expliciet onderwerp
We hebben bedrijven vergeleken op basis van de maatregelen die ze hebben genomen. De onderstaande tabel geeft voor elke maatregel het aandeel werknemers aan dat een deel van de via AI bespaarde tijd aan persoonlijke activiteiten besteedt. De berekening omvat alleen werknemers die tijdswinst melden.
| Maatregel genomen door het bedrijf | Werknemers die tijd houden wanneer het bedrijf deze maatregel niet heeft genomen | Werknemers die tijd houden wanneer het bedrijf deze maatregel wel heeft genomen | Is het verschil statistisch significant? (chi-kwadraattest) |
|---|---|---|---|
| Een geschreven charter | 64,8% | 71,7% | Niet significant |
| Training of bewustwordingssessie | 67,1% | 69,5% | Niet significant |
| Een officiële AI-tool ter beschikking gesteld van werknemers | 66,7% | 71,3% | Niet significant |
| Verbod op bepaalde AI-tools | 64,5% | 90,7% | Significant |
Of een bedrijf nu een charter heeft opgesteld, werknemers heeft opgeleid of een officiële tool ter beschikking heeft gesteld: tussen 69,5% en 71,7% van de werknemers houdt een deel van de bespaarde tijd voor zichzelf, niet minder dan elders. Deze maatregelen kaderen tools en gegevens, maar geen enkele schrijft voor wat werknemers moeten doen met vrijgekomen tijd. Alleen verboden veranderen de vergelijking, en wel ten kwade. Bedrijven moeten dit onderwerp daarom rechtstreeks aanspreken: het herinvesteren van deze tijd in nieuwe opdrachten of vaardigheidsopbouw, het aanpassen van doelstellingen en organisatie, of het openlijk accepteren als een compromis. Het betrekken van teams bij deze keuze levert betere resultaten op.
Ik vind dit een absoluut fundamentele bevinding uit deze studie. Human resources MOET werknemers begeleiden bij het gebruik van de dankzij AI bespaarde tijd.
2. Maak het werkelijke gebruik zichtbaar in plaats van het te verbieden
Erkend gebruik kan worden besproken, gemeten en omgebogen. Ondergronds gebruik blijft echter verborgen en kan nooit worden besproken.
Een officiële tool gekozen door het bedrijf wordt geaccepteerd door 68,6% van de gebruikers: dit is een veel beter ontvangen alternatief dan een verbod. Begin met het meten van het werkelijke gebruik via anonieme enquêtes, aangezien werknemers die zich verbergen voor collega’s zich ook verbergen voor het management.
3. Behoud toetsing en menselijke expertise
Reserveer AI voor repetitieve taken of taken met lage toegevoegde waarde (herformulering, samenvatting, eerste versies) en behoud strategie, redenering en besluitvorming voor menselijke teams. Dwing een systematische toetsing af voor publicatie. Sinds februari 2025 is training in kritische AI-geletterdheid ook een verplichte vereiste onder Artikel 4 van de Europese Verordening inzake Kunstmatige Intelligentie (AI Act). Richt u bij prioriteit op de harde kern van 30% meest gehechte gebruikers: het AI-beleid moet eerst met hen worden opgebouwd en getest.
FAQ: vragen die u zich stelt
Wat zijn de signalen van AI-afhankelijkheid op het werk?
Drie signalen steken erbovenuit: dagelijks gebruik, het gevoel dat AI beter presteert dan jezelf, en de voor zichzelf gehouden bespaarde tijd. In Frankrijk combineerde in 2026 30% van de gebruikers deze drie signalen. Zij vertegenwoordigen 57,6% van de vertrekbereide werknemers bij een verbod.
Hoeveel werknemers zouden hun bedrijf verlaten als AI werd verboden?
34% van de gebruikers zou naar een andere baan zoeken, volgens onze IntoTheMinds-enquête uitgevoerd in Frankrijk in 2026. Dit percentage bereikt 49,1% onder meervoudig dagelijkse gebruikers en 59,3% onder degenen die er volledig van overtuigd zijn dat AI beter presteert dan zijzelf.
Kan een bedrijf AI-afhankelijkheid beperken zonder het te verbieden?
Ja, door het gebruik te legitimeren in plaats van te verbieden. Een officiële tool wordt geaccepteerd door 68,6% van de gebruikers, en menselijke toetsing behoudt expertise. Een B2B marktonderzoek bij uw teams helpt om dit beleid af te stemmen.
